در سال 2025، میزان خسارات وارده براثر پدیدههای مختلف خوردگی در سراسر جهان حدود 2.5 تریلیون دلار برآورد شده است. همین آمار کافی است تا به نقش مهم متریالهای مقاوم در برابر خوردگی پی ببریم. ورق استیل و ورق گالوانیزه دو نمونه بسیار پرکاربرد از این متریالها در مصارف صنعتی، ساختمانی، پزشکی، حملونقل، کشاورزی و… هستند که بهمنظور ساخت تجهیزات ضدزنگ یا مقاوم در برابر انواع مواد خورنده مورداستفاده قرار میگیرند. به نظر شما، کدامیک از این دو عملکرد و دوام بهتری را ارائه میدهند؟ تفاوت ورق استیل و گالوانیزه چیست و چطور آنها را از یکدیگر تشخیص دهیم؟ در این مقاله به این پرسشها پاسخ میدهیم و به مقایسه این دو محصول فولادی میپردازیم.
مهمترین تفاوت ورق استیل و گالوانیزه
مهمترین تفاوتهای ورق استیل و ورق گالوانیزه عبارتاند از:
- ورق استیل مقاومت به خوردگی بهتری دارد.
- ورق فولادی زنگ نزن قادر است دمای کاری بالاتری را تحمل کند.
- ورق استنلس استیل از عناصر آلیاژی بیشتری (کروم، نیکل و…) در ترکیب شیمیایی خود بهره میبرد.
- ورق فولادی ضد زنگ از خواص مکانیکی بهتری برخوردار است.
- برخلاف ورق استیل، پوشش محافظ در ورق گالوانیزه بهواسطه خراش سطحی از بین میرود.
- قیمت ورق استیل بسیار گرانتر از ورق گالوانیزه است.
- وزن هر رول ورق استیل حدود 3 الی 4 تن و برای ورق گالوانیزه تا 20 میرسد.
- چگالی استیل مقداری بیشتر از چگالی فولاد گالوانیزه است.
- ورق استیل در ایران تولید نمیشود و تمامی محصولات موجود در بازار وارداتیاند اما ورق گالوانیزه تولید داخلی دارد.
مقایسه ورق استیل و ورق گالوانیزه
برای اینکه با تفاوت ورق استیل و ورق گالوانیزه بهتر آشنا شوید، آنها را از جنبههای گوناگون مقایسه میکنیم. انتخاب اصولی بین این دو محصول مشروط به شناخت دقیق خصوصیات آنهاست.
مقایسه سطح ظاهری
سطح تمامشده ورقهای استیل بر اساس نوع پرداخت نهایی آنها به صورتهای مختلف مات، براق، خشدار یا رنگی و در رنگهای نقرهای، رزگلد و… است. در مقابل، سطح تمامشده ورقهای گالوانیزه حاوی الگوهای سطحی موسوم به spangle است. همچنین، درخشش سطحی ورقهای استیل بیشتر از نوع گالوانیزه است.
بررسی فرآیند تولید
ورقهای استیل حاصل نورد گرم بیلتهای فولادی ضد زنگ هستند که در ترکیب شیمیایی آنها عناصری چون کروم (حداقل 10.5%)، نیکل، مولیبدن، منگنز و… وجود دارد. پس از انجام این فرآیند، ورقهای حاصله تحت فرآیند نورد سرد، اسیدشویی، آنیلینگ و پرداختکاری سطحی قرار میگیرند. بدینصورت، سطح تمامشده آنها عاری از هرگونه اکسید اضافی شده و تنشهای باقیمانده در آنها کاهش مییابد. همچنین، بر اساس نیاز، حاوی سطح مات، آینهای و طرح دار در رنگهای متنوع میشوند.
در مقابل، ورقهای گالوانیزه از طریق فرآیند گالوانیزاسیون ورقهای فولادی نورد سرد شده (ورق روغنی و اسید شویی) تولید میشوند. این فرآیند شامل غوطهوری داغ ورقهای فولادی در حمامی از روی (Zn) مذاب است تا لایهای از این عنصر به ضخامت حدود 20 میکرون در دو سمت ورقها تشکیل شود. بنابراین، ورقهای گالوانیزه همان ورقهای فولاد کربنی با پوششی از جنس روی هستند و اصلیترین تفاوت ورق استیل و گالوانیزه همین مورد است.
مقایسه کاربردها
ورقهای فولادی ضد زنگ و گالوانیزه کاربردهای تقریباً مشابهی دارند. چراکه هر دو نوع محصول برای مصارفی که مقاومت به زنگزدگی و خوردگی در آنها اولویت دارد مورداستفاده قرار میگیرند. بااینحال، اختلاف قیمتی زیاد آنها موجب اختصاص یافتن ورقهای استیل به مصارف خاصتر شده است.
مهمترین کاربردهای ورق استیل شامل موارد زیر میشوند:
- ساخت مقاطع استیل مانند نبشی، ناودانی، پروفیل و لوله استیل درزدار
- ساخت انواع مخازن و تانکرهای ذخیرهسازی مواد شیمیایی و خورنده
- ساخت تجهیزات مورداستفاده در صنایع دریایی
- ساخت تجهیزات دمابالا برای کورههای صنعتی
- ساخت انواع تجهیزات بیمارستانی و پزشکی
- استفاده بهعنوان ورقهای دکوراتیو در آسانسور
- ساخت ابزارآلات و پیچ و مهره استیل
- ساخت اگزوز خودروها
کاربردهای مهم ورق گالوانیزه نیز به شرح زیر هستند:
- ساخت تابلوهای برق
- ساخت بیلبوردها و تابلوهای تبلیغاتی
- ساخت کانالهای تهویه هوا و کولر
- ساخت مقاطع گالوانیزه همچون نبشی، ناودانی، پروفیل و لوله
- ساخت ورقهای گالوانیزه رنگی موسوم به ورق شیروانی
- ساخت بدنه لوازمخانگی همچون یخچال و ماشین لباسشویی
- ساخت بدنه، مخازن سوخت، کف کابین و فیلتر هوا در خودروها
بررسی قابلیت جوشکاری
ورقهای استیل از قابلیت جوشکاری بسیار خوبی برخوردارند و میتوان آنها را به انواع فولادها جوش داد. بااینحال، نرخ انتقال حرارت بالا در آنها ممکن است موجب تاب برداشتن ورق شود. همچنین، سطح درخشان این محصولات باعث مشخص شدن عیوب جوشکاری میشود. تنها نکته مهم در جوشکاری این مواد، عدم امکان اتصال آنها به ورق آلومینیوم است.
در مقابل، جوشکاری ورق گالوانیزه با محدودیتهایی مواجه است که تبخیر فلز روی در پوشش گالوانیزه مهمترین مسئله است. به دلیل حرارت ورودی بالا در جوشکاریهای مرسوم که بیش از 1000 درجه سانتیگراد است، فلز روی که نقطهجوش آن 907 درجه سانتیگراد است تبخیر میشود. در چنین شرایطی، لایه محافظ ورق گالوانیزه در محل جوش از بین میرود و اگر این نقطه مجدداً پوشش دهی نشود، زنگزدگی و خوردگی از همین محل آغاز خواهد شد.
تفاوت قیمت
قیمت ورقهای فولادی ضد زنگ به دلیل مقاومت بالاتر و خواص مطلوبتری که در شرایط محیطی مرطوب، اسیدی و دمابالا ارائه میدهد، گرانتر از ورق گالوانیزه است. این اختلاف قیمت در صورت مقایسه ورق گالوانیزه با گرید 310S از ورق استیل حتی به بیش از 10 برابر میرسد. به همین دلیل، برای کاربردهای معمولی، استفاده از فولاد گالوانیزه ترجیح داده میشود.
مقایسه تولیدکنندگان
ورق گالوانیزه دومین محصول از خانواده ورقهای فولادی است که در ایران بیشترین تولید و تقاضا را دارد. این ورقها توسط کارخانههای زیر تولید و عرضه میشوند:
- صنایع هفت الماس قزوین
- شرکت ورق خودرو چهارمحال بختیاری
- کارخانه فولاد تاراز شهرکرد
- شرکت فولاد امیرکبیر کاشان
- شرکت فولاد غرب آسیا
- کارخانه فولاد شهریار تبریز
- مجتمع فولاد گیلان
تولید داخلی ورقهای گالوانیزه یکی از دلایل مناسب بودن قیمت آنهاست. ورقهای استیل موجود در بازار ایران همگی وارداتی هستند و همین امر موجب اعمال تعرفه صادرات و واردات بر آنها میشود. از طرفی هم، قیمت این محصولات با نوسانات دلار تغییر میکند و چون میزان عرضه و تقاضا برای آن تناسب ندارد، قیمت بسیار بالاتری نسبت به نوع گالوانیزه دارد.
مهمترین تولیدکنندگان ورق استیل در سطح جهانی عبارتاند از:
- گروه فولادی جیندال هند
- شرکت فولاد پوسکو کره جنوبی
- شرکت فولاد آکرینوس
- آرسلور میتال لوکزامبورگ
- شرکت کلومبوس آفریقای جنوبی
- شرکت اوتوکومپو فنلاند
- شرکت یوسکو تایوان
نحوه تشخیص ورق استیل از گالوانیزه
مهمترین روش تشخیص ورق استیل از گالوانیزه، توجه به سطح آنهاست. ورقهای گالوانیزه حاوی اسپنگلهای سطحی موسوم به گل ورق گالوانیزه هستند که آنها را از سایر ورقهای فولادی متمایز میکند. این اسپنگلها درواقع الگوهای سطحی هستند و شامل انواع مختلف zero-spangle، small-spangle، medium-spangle و large-spangle میشوند. ورقهای استیل صنعتی مرغوب حاوی سطحی صاف و درخشان و عاری از هرگونه الگو هستند. لازم به ذکر است ورقهای استیل دکوراتیو در با سطوح مختلف خشدار، مات و براق موجودند که آنها هم متمایز از ورق گالوانیزه هستند.
دومین راه تشخیص ورق استیل از ورق گالوانیزه، توجه به وزن آنهاست. البته این روش چندان دقیق نیست چراکه چگالی این دو محصول بسیار نزدیک به یکدیگر است. وزن مخصوص ورق استیل حدود 8 و وزن مخصوص ورق گالوانیزه حدود 7.8 گرم بر سانتیمتر مکعب است.
روش سوم که بهطور دقیق موجب تمایز استیل از گالوانیزه میشود، بررسی آنالیز شیمیایی است. در آنالیز شیمیایی محصولات استیل، مقدار زیادی عناصر کروم، نیکل، مولیبدن و… وجود دارد؛ اما ورق گالوانیزه تنها حاوی کربن بهعنوان عنصر آلیاژی اصلی و مقدار کمی روی و آلومینیوم است که در پوشش گالوانیزه وجود دارند.
ورق استیل بهتر است یا گالوانیزه؟
اگر تا به اینجا با ما همراه بودید، احتمالاً پاسخ به این سؤال را دریافت کردهاید! انتخاب بین ورق استیل و گالوانیزه بیش از هر چیزی به نوع کاربرد، شرایط محیطی و البته میزان بودجه شما بستگی دارد. به عبارتی، اگر ورق را برای مصارف دمابالا یا ساخت تجهیزات بسیار مقاوم در برابر خوردگی میخواهید، باید به سراغ ورق استنلس استیل بروید.
اگر برای مصارف معمولی به دنبال ورق مناسب میگردید، ورق گالوانیزه هم قیمت مناسبتری دارد و هم اینکه از طول عمر بسیار خوبی در شرایط محیطی معمولی تا مرطوب برخوردار است.
البته این به معنای عدم استفاده از استیل در کاربردهای معمولی و روزمره نیست. بهعنوانمثال، مناسب بودن قیمت ورق استیل 304 و عرضه بالای آن، موجب استفاده فراوان از این محصول در مصارف آشپزخانه، ساخت انواع لوله درزدار استیل، ساخت تجهیزات پزشکی و بیمارستانی و… شده است؛ بهطوریکه استیل 304 به پرفروشترین گرید ورق استیل تبدیل شده است.
از کجا ورق استیل مرغوب بخریم؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، ورق استیل در ایران تولید نمیشود. بنابراین باید نمونههای وارداتی که عمدتاً چینی هستند را خریداری نمایید. این به معنای اعمال هزینههایی همچون نوسانات دلار، تعرفههای واردات، هزینههای بارگیری و ارسال تا بنادر، بارگیری داخلی، انبارداری و… بر قیمت پایه ورق استنلس استیل است. حال اگر قرار باشد این محصولات را از افراد یا شرکتهای بازرگانی واسطه خریداری نمایید، باید میزان سود آنها را نیز در نظر بگیرید.
لازم به ذکر است که قیمت تنها یک بعد مسئله است. مورد مهم دیگر، کیفیت این ورقها است. با توجه به قیمت بسیار بالای ورقهای فولادی ضد زنگ نسبت به دیگر ورقهای فولادی، خرید محصول بیکیفیت و غیر اصل میتواند هزینههای هنگفتی را برای شما به دنبال داشته باشد. اگر به دنبال ورق استیل مرغوب با قیمت مقرونبهصرفه هستید، خرید از رادمان پایپ پیشنهاد میشود. این مجموعه واردکننده مستقیم ورق استیل بوده و صاحب بار محسوب میشود. همچنین، قیمتهای اعلامشده توسط این شرکت زیر قیمت بازار است. برای کسب اطلاعات بیشتر و سفارش خرید با شماره 02179612000 و داخلی 128 تماس حاصل نمایید.
سلام. فرق ورق استیل و گالوانیزه از نظر طول عمر تحت سرویس حدودا چند سال هست؟
سلام. طول عمر این ورق ها به نوع محیطی که در آن قرار داده می شوند بستگی دارد اما معمولا ورق های گالوانیزه بین 5 تا 30 سال و ورق های استیل بیش از 30 سال در شرایط معمول قابلیت استفاده دارند.