در صنایع حساسی چون نفت و گاز و خطوط انتقال آب یا مواد خورنده، انتخاب لوله مناسبی که بتواند تحت شرایط سرویس موردنظر ازنظر دما، فشار و تنشهای وارده بهخوبی عمل کند و درعینحال قابلیت جوشکاری مطلوب و قیمت مناسب داشته باشد یک چالش اساسی محسوب میشود. در اینجاست که مهندس پروژه باید تصمیم بگیرد که بر اساس بودجه و الزامات طراحی، انتخاب چه نوع لولهای بهصرفهتر است. لوله درزدار یا بدون درز؟ بیایید یکبار برای همیشه از شر چنین دغدغههایی خلاص شویم! از شما دعوت میکنیم تا با بررسی تفاوت لوله درزدار و بدون درز و اینکه برای هر نوع پروژه کدامیک مناسب است با ما همراه باشید.
تفاوتهای لوله درزدار و بدون درز
مهمترین تفاوتهای لوله درزدار و بدون درز عبارت است از:
- مواد اولیه: لولههای درزدار از ورقهای فولادی و لولههای بدون درز از شمشهای فولادی ساخته میشوند.
- روش ساخت: لولههای درزدار حاصل جوشکاری ورق هستند و لولهها بدون درز بهصورت یکپارچه و بدون درز تولید میشوند.
- تحمل فشار: لولههای بدون درز مقاومت و تحمل فشار بالاتری داشته و دمای بالاتری را هم تحمل میکنند.
- مقاومت به خوردگی: لولههای درزدار بیشتر از لولههای بدون درز مستعد خوردگی و زنگزدگی هستند.
- عیوب ساختاری: درز جوش خود بهعنوان یک عیب ساختاری و محلی برای جوانهزنی و رشد ترکها و وقوع خوردگی در لولههای درزدار است.
- هزینه تولید: لولههای درزدار فرآیند تولید سادهتر و قیمت ارزانتری دارند.
- کاربرد: لولههای درزدار در مصارف معمولی با فشار پایین و لولههای بدون درز در مصارف مرتبط با انتقال مواد حساس و خورنده و فشار بالا کاربرد دارند.
با انواع لوله فولادی بیشتر آشنا شوید
لوله درزدار چیست؟
لوله درزدار یا Welded Pipe که به آنها لوله جوشی نیز گفته میشود، پرکاربردترین و محبوبترین نوع لوله فولادی برای مصارفی با دما و فشار کاری نهچندان بالا است. فرآیند ساخت ساده و کمهزینه که قیمت ارزان لولههای درزدار را به دنبال دارد، دلیل اصلی این محبوبیت است.
لولههای درزدار از طریق فرم دهی و جوشکاری ورقهای فولادی (معمولاً ورقهای St37، A106، A53 و…) و به روشهای ERW (جوشکاری مقاومت الکتریکی) و SAW (جوشکاری قوس زیر پودری) تولید میشوند. روش ERW سرعت اجرای بالاتری داشته و اقتصادیتر است. در مقابل، روش SAW کیفیت جوش بهتری ارائه میدهد و برای تولید لولههای با ضخامت بالاتر مناسب است.
انواع لوله درزدار کداماند؟
لولههای درزدار بر اساس شکل درز جوش به دو نوع درز مستقیم (Longitudinal Welded Pipe) و درز مارپیچ یا لولههای اسپیرال (Spiral Welded Pipe) تقسیم میشوند. لولههای فولادی درز مستقیم در قطر پایین و ضخامتهای دقیق و کنترلشده تولید میشوند. لولههای اسپیرال نیز در قطر بالا تولید شده و برای انتقال سیالات در پروژههای صنعتی بزرگ کارایی دارند.
لولههای درز مخفی نوعی لوله درز مستقیم هستند که در آنها، جوش طولی بهگونهای اجرا میشود که از سطح بیرونی لوله قابلمشاهده یا لمس نباشد. به عبارتی، درز جوش به داخل لوله منتقل شده و سطح خارجی کاملاً صاف و یکدست باقی میماند. با حذف جوش در سطح خارجی، احتمال خوردگی یا ترکخوردگی ناشی از عوامل محیطی و تنشهای سطحی کاهش مییابد و کیفیت بالاتر و مقاومت بیشتر را برای لوله به دنبال دارد.
لوله بدون درز چیست؟
لوله بدون درز یا Seamless Pipe به لولههایی گفته میشود که از طریق فرآیندهایی مانند کشش، اکستروژن و ریختهگری گریز از مرکز تولید میشوند و فاقد درز جوش هستند. لوله مانیسمان معروفترین نوع لوله بدون درز است و عدم وجود درز جوش در آن موجب گرانتر بودن قیمت لوله مانیسمان نسبت به لوله درزدار شده است. برای تولید این محصولات از شمشهای فولادی در گریدهای مختلف a106، X52، St35.8 و… بهعنوان مواد اولیه استفاده میشود.
انواع لوله های بدون درز جوش
لولههای بدون درز جوش بر اساس آلیاژ مورداستفاده در ساخت آنها و کاربرد به انواع مختلفی تقسیم میشوند که عبارتاند از:
- لوله مانیسمان فولادی
- لوله بدون درز استیل
- لوله بدون درز آلیاژی
- لوله بدون درز هیدرولیکی
انتخاب انواع لوله های بدون درز جوش
مقایسه لوله درزدار و بدون درز؛ کدام بهتر است؟
حال زمان آن رسیده به این پرسش پاسخ دهیم که لوله درزدار بهتر است یا لوله بدون درز؟ انتخاب بین لوله درزدار و بدون درز و اینکه کدام بهتر است، بهطور مستقیم به نوع پروژه و اهداف آن، کاربرد این لولهها، شرایط محیطی و کاری حاکم بر پروژه و نیز بودجه و الزامات فنی موردنیاز شما بستگی دارد.
اگر این لولهها را برای پروژههایی میخواهید که فشار و دمای کاری در آنها بالا است، یا با سیالات خورنده و فرآیندهای حساس سروکار دارید (مثل صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهی یا دارویی)، لولههای بدون درز به دلیل استحکام بیشتر، یکنواختی ساختار و مقاومت عالی در برابر خوردگی انتخاب مطمئنتری هستند.
از سوی دیگر، در کاربردهای عمومیتر مثل تأسیسات ساختمانی، لولهکشی آب و فاضلاب، سیستمهای تهویه و پروژههایی که فشار و دمای سرویس در آنها بالا نیست، لولههای درزدار به دلیل قیمت مناسبتر و برخورداری از خواص قابلقبول، بسیار اقتصادی و کارآمد هستند.
جدول زیر مقایسه لوله درزدار و بدون درز را در شرایط کاری مختلف نشان میدهد.
جدول مقایسه لوله درزدار و بدون درز
آیا میتوان لوله درزدار را جایگزین لوله مانیسمان کرد؟
پس از بررسی تفاوت لوله بدون درز و درزدار این پرسش مطرح میشود که آیا میتوان بهجای لوله مانیسمان از لوله درزدار استفاده کرد؟ در پاسخ باید گفت که در پروژههای سبک و با فشار کاری پایین تا متوسط امکان استفاده از لوله درزدار بهجای لوله بدون درز استفاده کرد اما در کاربردهایی با شرایط سختتر، لوله مانیسمان همچنان گزینه برتر است و جایگزینی آن با لوله درزدار میتواند غیرمجاز یا حتی خطرناک باشد.
مواردی از کاربردها که در آنها جایگزین کردن لوله درزدار بهجای لوله مانیسمان مجاز نیست عبارتاند از:
- خطوط انتقال سیالات تحت فشار بالا (مانند بخار یا گازهای فشرده)
- صنایع نفت، گاز، پتروشیمی یا نیروگاهی
- لولهکشی سیستمهای هیدرولیکی حساس
- شرایط دمای بسیار بالا یا بسیار پایین
- پروژههایی با استانداردهای سختگیرانه مانند ASME، API یا ASTM و الزام استفاده از لوله بدون درز
سلام. برای سیستم هیدرولیک لوله درزدار بهتره یا بدون درز؟
سلام. لوله بدون درز به دلیل برخورداری از تحمل فشار بیشتر، پایداری دما بالا، مقاومت به ارتعاش و ساختار یکنواخت تر برای سیستم هیدرولیک گزینه مناسب تری است.